Y tế

Cập nhật ngày 01/09/2006

Bấm huyệt chữa bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng

Theo y học cổ truyền, viêm loét dạ dày - tá tràng là bệnh thuộc phạm vi chứng vị quản thống. Các y gia đời trước thường quy vị quản thống thành 2 thể bệnh chính là can khí phạm vị và tỳ vị hư hàn.
Biểu hiện của bệnh thường gặp nhất là đau vùng thượng vị, kèm theo có thể ợ hơi và ợ chua. Cơn đau thường gặp sau khi ăn no là do viêm niêm mạc dạ dày. Nếu cơn đau xuất hiện khi đói, ăn vào giảm đau là do viêm loét tá tràng.
Có nhiều phương pháp chữa bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng. Ngày nay, bấm huyệt vẫn được coi là một trong những phương pháp chữa bệnh vị quản thống có hiệu quả của y học cổ truyền. Sau đây, xin giới thiệu một phương huyệt đơn giản để người bệnh có thể tự bấm huyệt cho bản thân mình.
Phương huyệt thường được chọn là túc tam lý, nội đình, trung quản, thái xung, nội quan, á thị... phương huyệt này có tác dụng hòa vị chỉ thống.
Túc tam lý là huyệt thuộc kinh túc dương minh vị, có vị trí nằm dưới và phía ngoài đầu gối, cách huyệt độc tỵ (hõm dưới - ngoài xương bánh chè) ngang một bàn tay của người bệnh. Là huyệt chủ yếu chữa bệnh đau dạ dày, có tác dụng giảm đau, chống co thắt. Theo các y gia, phúc thống tam lý cầu có nghĩa là đau bụng thì cần dùng đến huyệt túc tam lý! Khi bấm huyệt túc tam lý, cần chú ý dùng đầu ngón tay cái bấm mạnh, tạo được cảm giác đau tức, lan xuống bàn chân là tốt (xem ảnh 1: vị trí và cách bấm huyệt túc tam lý). Một huyệt khác cũng thuộc kinh vị là nội đình, có vị trí nằm trên mu chân, cách kẽ ngón chân 2 và 3 khoảng 1cm. Cả hai huyệt này đều có tác dụng điều hòa chức năng của phủ vị, kiện vị hòa trung... (xem ảnh 2: vị trí và cách bấm huyệt nội đình).
Thái xung là huyệt thuộc kinh túc quyết âm can, có vị trí nằm ở kẽ ngón chân cái và ngón chân thứ 2, cách kẽ ngón chân dịch thẳng lên mu chân khoảng 3-4cm ở người lớn. Khi bấm huyệt này, dùng đầu ngón tay cái miết từ kẽ ngón chân lên trên, khi ngón tay mắc lại do vướng vào kẽ của hai xương bàn chân thì đấy chính là huyệt. Bấm huyệt thái xung nhằm mục đích bình can, giáng khí. Nên bấm huyệt này ở người bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng thuộc thể can khí phạm vị.
Nội quan là huyệt thuộc kinh thủ quyết âm tâm bào, có vị trí nằm ở mặt trước cổ tay, cách lằn chỉ cổ tay 2 thốn (tức là bằng 1/6 khoảng cách từ lằn chỉ cổ tay đến nếp gấp khuỷu tay). Bấm huyệt này có tác dụng tuyên thông khí cơ ở tam tiêu, điều trung khí. Theo y học hiện đại, bấm huyệt này có tác dụng điều hòa thần kinh thực vật, an thần nên có tác dụng tích cực trong chữa bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng.
Trung quản là huyệt thuộc nhâm mạch, có vị trí nằm ở trên bụng, là trung điểm của đường thằng nối từ mỏ ác đến rốn (xem ảnh 3: vị trí và cách bấm huyệt trung quản). Ngoài các huyệt trên, khi đau có thể tìm thấy một vài điểm đau xuất chiếu trên thành bụng, y học cổ truyền gọi đó là huyệt á thị. Ta có thể tìm thấy một vài huyệt á thị trên từng bệnh nhân. Khi bấm huyệt, nên chú ý tìm các huyệt này.
Ðể tác động vào các huyệt trên thành bụng, có thể không bấm mà dùng ngón tay véo da trên vùng bụng lên cũng được. Do thành bụng có rất nhiều huyệt có tác dụng chữa bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng như thượng quản, trung quản, hạ quản, thiên khu... Ngoài ra, theo y học hiện đại, vùng da bụng nằm trên các tiết đoạn thần kinh chi phối dạ dày - tá tràng. Vì vậy, nên chú ý tác động vùng da này để chữa bệnh (xem ảnh 4: cách véo da thành bụng).
Mỗi ngày, bạn có thể bấm huyệt 1-2 lần, mỗi huyệt nên bấm 1-3 phút. Nên bấm huyệt một đợt 10-15 ngày liên tục. Khi đau bấm huyệt có thể đạt được tác dụng giảm đau.
Cần chú ý kết hợp với việc tiết chế chế độ ăn: nên ăn chậm, nhai kỹ, kiêng ăn thức ăn chua cay như chanh, bưởi, ớt, hạt tiêu. Trong đợt đau nên ăn thức ăn dễ tiêu. Sau khi ăn xong nên nằm nghỉ, tránh lao động nặng. ở người lao động trí óc, cần tránh lao động căng thẳng, đảm bảo ngủ tốt... cũng là những biện pháp phối hợp nâng cao chất lượng chữa bệnh.


BS. Quách Tuấn Vinh
Báo Sức khỏe đời sống